Czy nauczyciel szkoły niepublicznej ma prawo do urlopu dla poratowania zdrowia?
Czy nauczyciel szkoły niepublicznej ma prawo do urlopu dla poratowania zdrowia?
W praktyce często pojawia się pytanie, czy nauczyciel szkoły niepublicznej ma prawo do urlopu dla poratowania zdrowia na podstawie przepisów Karty Nauczyciela. W dzisiejszym wpisie wyjaśniamy, czy nauczyciel zatrudniony w placówce niepublicznej może skorzystać z tego uprawnienia oraz co w tej kwestii wynika z obowiązujących przepisów i orzecznictwa.
Czy Karta Nauczyciela obejmuje nauczycieli szkół niepublicznych?
Punktem wyjścia jest ustalenie, kogo obejmują przepisy ustawy – Karta Nauczyciela.
Dyspozycja art. 1 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela określa, kto jest nauczycielem w rozumieniu tej ustawy:
Ustawie podlegają nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w:
1) publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz placówkach doskonalenia nauczycieli działających na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, 1160 i 1837 oraz z 2026 r. poz. 187 i 203), z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 1a, 1b oraz pkt 2 lit. a;
2) okręgowych ośrodkach wychowawczych, zakładach poprawczych oraz schroniskach dla nieletnich działających na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz. U. z 2026 r. poz. 163);
3) (uchylony)
4) publicznych kolegiach pracowników służb społecznych.
Powyższe prowadzi do wniosku, że już w treści przepisu występuje zasadnicza przeszkoda w przyznaniu urlopu dla poratowania zdrowia nauczycielowi szkoły niepublicznej.
Nauczyciel placówki niepublicznej nie jest bowiem uznawany za nauczyciela w rozumieniu przepisów Karty Nauczyciela, a jego zatrudnienie opiera się co do zasady na przepisach Kodeksu pracy. W konsekwencji nie przysługują mu wszystkie uprawnienia przewidziane w KN.
Komu przysługuje urlop dla poratowania zdrowia według art. 73 Karty Nauczyciela?
Prawo do urlopu dla poratowania zdrowia, zgodnie z art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela, przysługuje:
„Nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, po przepracowaniu nieprzerwanie co najmniej 7 lat w szkole w wymiarze nie niższym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, dyrektor szkoły udziela urlopu dla poratowania zdrowia:
1) w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia:
a) choroby zagrażającej wystąpieniem choroby zawodowej lub
b) choroby, w której powstaniu czynniki środowiska pracy lub sposób wykonywania pracy odgrywają istotną rolę,2) na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową w wymiarze nieprzekraczającym jednorazowo roku.”
Z powyższego wynika, że możliwość skorzystania z urlopu została ściśle powiązana ze statusem nauczyciela objętego przepisami Karty Nauczyciela.
Czy nauczyciel szkoły niepublicznej może skorzystać z urlopu zdrowotnego?
Biorąc pod uwagę status placówki (niepubliczna) oraz podstawę zatrudnienia nauczyciela (Kodeks pracy, a nie Karta Nauczyciela), należy przyjąć, że nauczycielowi szkoły niepublicznej urlop dla poratowania zdrowia nie przysługuje.
Oznacza to, że nauczyciel zatrudniony w placówce niepublicznej nie spełnia ustawowych warunków umożliwiających skorzystanie z tego szczególnego uprawnienia pracowniczego.
Stanowisko sądów – co mówi orzecznictwo?
Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym.
W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1998 r., sygn. akt I PKN 303/98, wskazano, że:
„Nauczycielowi placówki niepublicznej nie przysługuje prawo do płatnego urlopu dla poratowania zdrowia, przewidzianego w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.).”
Warto również przywołać wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 16 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV P 397/18, który odnosi się do statusu zatrudnienia nauczyciela w placówce niepublicznej:
„Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, przepisom ustawy podlegają nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w:
publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz zakładach kształcenia i placówkach doskonalenia nauczycieli,
zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich oraz rodzinnych ośrodkach diagnostyczno-konsultacyjnych,
publicznych kolegiach pracowników służb społecznych.Zatrudnienie nauczycieli w tych placówkach zawsze następuje na podstawie przepisów Karty Nauczyciela. Wyjątkiem jest zatrudnienie osób nieposiadających przygotowania pedagogicznego. Osoby takie są zatrudniane na podstawie kodeksu pracy. Tym samym, zatrudnienie nauczycieli na podstawie kodeksu pracy następuje jedynie w szkołach i przedszkolach niepublicznych, nieposiadających uprawnień szkół publicznych, gdyż organy prowadzące te szkoły nie są zobowiązane do stosowania przepisów KN”.
Podsumowanie
Podsumowując, urlop dla poratowania zdrowia nauczyciela szkoły niepublicznej co do zasady nie przysługuje, ponieważ nauczyciel zatrudniony w takiej placówce nie jest objęty zakresem podmiotowym Karty Nauczyciela.
W praktyce oznacza to, że nauczyciel szkoły niepublicznej, którego stosunek pracy opiera się na przepisach Kodeksu pracy, nie spełnia ustawowych warunków uzyskania prawa do płatnego urlopu dla poratowania zdrowia, o którym mowa w art. 73 ust. 1 KN.
FAQ
Czy nauczyciel szkoły niepublicznej ma prawo do urlopu dla poratowania zdrowia?
Co do zasady nie, ponieważ nauczyciele placówek niepublicznych nie podlegają przepisom Karty Nauczyciela.
Czy nauczyciel szkoły niepublicznej podlega Karcie Nauczyciela?
Nie w takim zakresie jak nauczyciele szkół publicznych – jego zatrudnienie zwykle opiera się na Kodeksie pracy.
Kto może skorzystać z urlopu dla poratowania zdrowia?
Nauczyciel zatrudniony na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze zajęć, spełniający warunki określone w art. 73 Karty Nauczyciela.
Czy nauczyciel prywatnej szkoły ma takie same prawa jak nauczyciel publiczny?
Nie zawsze. Zakres uprawnień zależy od podstawy zatrudnienia i rodzaju placówki.
r.pr Magdalena Cyburt
Comments are closed.