Wyrok TSUE C-396/24 – co oznacza dla frankowiczów?
19 czerwca 2025r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-396/24 Lubreczlik w odpowiedzi na pytanie prejudycjalne złożone przez Sąd Okręgowy w Krakowie.
Zdaniem TSUE artykuł 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Sprzeczne z dyrektywą 93/13 jest również nadanie z urzędu rygoru natychmiastowej wykonalności w przypadku uznania przez konsumenta roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych w wykonaniu umowy, o ile prawo krajowe nie pozwala sądowi na podjęcie wszelkich niezbędnych środków mających na celu ochronę konsumenta przed szczególnie szkodliwymi konsekwencjami, jakie może wywrzeć wobec niego nadanie wyrokowi takiego rygoru.
W sprawach frankowych kluczowe znaczenie ma sposób rozliczenia stron po unieważnieniu umowy kredytu. W tym kontekście najczęściej pojawiają się dwie koncepcje prawne: teoria dwóch kondykcji i teoria salda.
Zgodnie z teorią dwóch kondykcji w wypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytowej frankowej roszczenia obu stron – kredytobiorcy oraz banku – należy traktować oddzielnie. Oznacza to, że kredytobiorca ma prawo domagać się od banku zwrotu spełnionych świadczeń, nawet jeśli nie spłacił kredytu. Bank z kolei musi przedstawić swoje własne roszczenia, aby móc dochodzić zwrotu pożyczonego konsumentowi kapitału. Każda ze stron ma własne roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia.
Zgodnie z teorią salda obowiązek zwrotu obciąża tylko jedną stronę – tę, która uzyskała większą korzyść, a zwrot obejmuje tylko nadwyżkę wartości.
Ww. wyrok przede wszystkim rozwiewa wątpliwości co do sposobu rozliczeń w przypadku unieważnienia umów kredytowych w sprawach frankowych. Praktyka banków polegająca na ignorowaniu dokonanych przez kredytobiorców spłat oraz domaganiu się zwrotu całego wypłaconego kapitału została zakwestionowana przez TSUE. Taka sytuacja naraża bowiem konsumenta na wysokie ryzyko finansowe i w konsekwencji może zniechęcić go do powoływania się na nieuczciwy charakter warunków umownych. Zdaniem TSUE, po pierwsze, sąd powinien czuwać nad tym, aby możliwe było przywrócenie równości stron umowy, której istnienie zostało zagrożone w wyniku stosowania nieuczciwego warunku wobec konsumenta. Po drugie, należy upewnić się, że przedsiębiorca zostanie zniechęcony do wprowadzania takich warunków w umowach oferowanych konsumentom.
Wyrok TSUE w sprawie C‑394/24 z 19 czerwca 2025 r. stanowi istotny przełom w orzecznictwie dotyczącym ochrony konsumentów. Wprowadza obowiązek ścisłej kontroli kompensacji roszczeń banków, znosząc uprzywilejowanie instytucji finansowych w procesach sądowych i umacniając prawa kredytobiorców.
Nadal trwają prace legislacyjne nad tzw. ustawą frankową, czyli projektem ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego. Celem projektu ustawy jest stworzenie norm prawnych umożliwiających sądom szybsze rozpoznawanie spraw dotyczących kredytów denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego. Ministerstwo Sprawiedliwości w najnowszym wpisie poinformowało, iż dostosowuje obecnie projekt ustawy do standardu wynikającego z wyroku C-396/24, Lubreczlik.
apl. radc. Wiktoria Korycka
Comments are closed.