Umowa kontraktacji w rolnictwie – co powinna zawierać?
UMOWA KONTRAKTACJI W ROLNICTWIE – JAK ZABEZPIECZYĆ INTERESY STRON?
Umowa kontraktacji w praktyce odgrywa istotną rolę w organizacji współpracy pomiędzy producentami rolnymi a podmiotami zajmującymi się przetwórstwem lub skupem produktów rolnych. Poniżej przedstawiamy najważniejsze wskazówki dotyczące tego, jak skonstruować umowę kontraktacji, aby zabezpieczyć interesy obu stron, ograniczyć ryzyko sporów oraz zapewnić przewidywalność współpracy.
Choć przepisy nie narzucają szczegółowego wzoru umowy kontraktacji, jej treść powinna precyzyjnie regulować prawa i obowiązki stron. Odpowiednio skonstruowana umowa pozwala bowiem ograniczyć ryzyko związane zarówno z produkcją rolną, jak i z późniejszym odbiorem oraz rozliczeniem produktów.
Strony umowy kontraktacji
Stronami umowy kontraktacji są:
- producent rolny – osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna prowadząca działalność rolniczą, która zobowiązuje się do wytworzenia określonych produktów rolnych;
- kontraktujący – przedsiębiorca lub inny podmiot zobowiązujący się do odbioru produktów oraz zapłaty ustalonego wynagrodzenia.
Najczęściej kontraktującymi są zakłady przetwórcze, mleczarnie, cukrownie, przedsiębiorstwa zajmujące się skupem płodów rolnych czy producenci żywności.
Umowa kontraktacji – czym jest i co powinna zawierać?
Zgodnie z art. 613 § 1 k.c.,:
Przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu oznaczoną ilość produktów rolnych określonego rodzaju, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w terminie umówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone świadczenie dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują obowiązek spełnienia takiego świadczenia.
Ilość produktów rolnych może być w umowie oznaczona także według obszaru, z którego produkty te mają być zebrane.
Przedmiotem umowy kontraktacji mogą być produkty pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego. Umowa powinna szczegółowo określać w szczególności:
- rodzaj produktu,
- jakość produktu,
- ilość produktu,
- termin odbioru,
- miejsce odbioru,
- cenę.
Precyzyjne określenie tych elementów ma istotne znaczenie dla prawidłowego wykonania umowy oraz ograniczenia ryzyka powstania sporów pomiędzy producentem rolnym a kontraktującym.
Dodatkowe świadczenia kontraktującego
Przedmiotem umowy kontraktacji może być również dodatkowe świadczenie kontraktującego, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują konieczność spełnienia takiego świadczenia.
Na wynik produkcji rolnej mają bowiem wpływ okoliczności niezależne od stron i zewnętrzne, takie jak np.:
- warunki atmosferyczne,
- zawartość środków odżywczych w użytych nawozach,
- wydajność gleby,
- stan materiału siewnego.
Uzyskane plony mogą zatem nie osiągnąć poziomu, jakiego spodziewały się strony.
Przykładowe rodzaje świadczeń dodatkowych kontraktującego wynikają z art. 615 k.c. i są to:
- zapewnienie producentowi możności nabycia określonych środków produkcji i uzyskania pomocy finansowej,
- pomoc agrotechniczna i zootechniczna,
- premie pieniężne,
- premie rzeczowe.
W praktyce strony często uzgadniają, że kontraktujący zapewnia producentowi materiał siewny, sadzonki, paszę, środki ochrony roślin, nawozy albo wsparcie technologiczne.
Zakres tych świadczeń powinien zostać szczegółowo opisany w umowie kontraktacji. Pozwala to ograniczyć ryzyko późniejszych nieporozumień dotyczących zakresu obowiązków kontraktującego oraz zasad współpracy z producentem rolnym.
Odpowiedzialność stron za niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie umowy
Warto w umowie kontraktacji uregulować również odpowiedzialność stron za jej niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie.
Z praktyki kancelarii wynika, że do najczęstszych przyczyn sporów wynikających z umów kontraktacji należą:
- niedostarczenie produktów,
- dostarczenie produktów niespełniających wymagań jakościowych,
- opóźnienie w odbiorze produktów,
- brak terminowej zapłaty,
- nieuzasadniona odmowa odbioru produktów.
W celu ograniczenia ryzyka strony często wprowadzają do umowy:
- kary umowne,
- procedury reklamacyjne,
- szczegółowe zasady ustalania odpowiedzialności.
Odpowiednie uregulowanie tych kwestii w umowie może mieć istotne znaczenie w przypadku wystąpienia sporu dotyczącego wykonania zobowiązań przez producenta rolnego lub kontraktującego.
W kontekście kar umownych, nienależytego wykonania zobowiązania oraz odszkodowań w obrocie handlowym/nieruchomościach, warto nawiązać do ogólnych zasad odpowiedzialności odszkodowawczej (art. 471 k.c.).
Siła wyższa a niewykonanie umowy kontraktacji
Produkcja rolna jest szczególnie narażona na zdarzenia niezależne od producenta, takie jak:
- susza,
- powódź,
- gradobicie,
- przymrozki,
- choroby roślin i zwierząt.
W razie niemożności dostarczenia produktów z przyczyn niezależnych od stron, producent rolny odpowiada wyłącznie za zwrot pobranych zaliczek i kredytów (art. 622 § 1 k.c.).
W umowie strony mogą zastrzec warunki zwrotu zaliczek i kredytu korzystniejsze dla producenta.
Producent musi jednak niezwłocznie zawiadomić kontraktującego o zaistnieniu takich okoliczności. Brak zawiadomienia z jego winy pozbawia go prawa powoływania się na siłę wyższą.
Z tego względu kwestie związane z wystąpieniem zdarzeń niezależnych od producenta powinny być odpowiednio uwzględnione w treści umowy kontraktacji. Pozwala to stronom z góry określić sposób postępowania w przypadku wystąpienia okoliczności, które mogą uniemożliwić wykonanie zobowiązania.
Produkcja rolna jest szczególnie narażona na zdarzenia niezależne od producenta, takie jak susza, powódź czy gradobicie. W praktyce prawnej siła wyższa zwalnia z odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania tylko wtedy, gdy spełnia określone w orzecznictwie przesłanki…
Forma umowy kontraktacji i przedawnienie roszczeń
Umowa kontraktacji powinna zostać zawarta na piśmie.
Wzajemne roszczenia producenta i kontraktującego przedawniają się z upływem dwóch lat od dnia spełnienia świadczenia przez producenta, a jeżeli świadczenie producenta nie zostało spełnione – od dnia, w którym powinno było być spełnione.
Jeżeli świadczenie producenta było spełniane częściami, przedawnienie biegnie od dnia, w którym zostało spełnione ostatnie świadczenie częściowe.
Umowa kontraktacji w rolnictwie – dlaczego warto zadbać o jej treść?
Umowa kontraktacji jest istotnym instrumentem organizującym współpracę pomiędzy producentem rolnym a kontraktującym. Z uwagi na specyfikę produkcji rolnej oraz ryzyko wystąpienia zdarzeń niezależnych od stron, jej treść powinna w możliwie precyzyjny sposób określać prawa i obowiązki każdej ze stron.
Szczególne znaczenie ma określenie rodzaju, jakości i ilości produktów, terminu i miejsca ich odbioru, ceny, dodatkowych świadczeń kontraktującego, a także zasad odpowiedzialności za niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie umowy.
Odpowiednio skonstruowana umowa kontraktacji w rolnictwie może ograniczyć ryzyko sporów i zapewnić stronom większą przewidywalność współpracy.
FAQ
Co to jest umowa kontraktacji?
Umowa kontraktacji jest umową, na podstawie której producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu określoną ilość produktów rolnych danego rodzaju, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w umówionym terminie, zapłacić ustaloną cenę oraz spełnić określone świadczenie dodatkowe, jeżeli obowiązek taki wynika z umowy lub przepisów szczególnych.
Kto może być stroną umowy kontraktacji?
Stronami umowy kontraktacji są producent rolny oraz kontraktujący. Producentem rolnym może być osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna prowadząca działalność rolniczą. Kontraktującym może być natomiast przedsiębiorca lub inny podmiot zobowiązujący się do odbioru produktów oraz zapłaty ustalonego wynagrodzenia.
Co powinna zawierać umowa kontraktacji?
Umowa kontraktacji powinna precyzyjnie określać przede wszystkim rodzaj, jakość i ilość produktów rolnych, termin i miejsce ich odbioru oraz cenę. Warto również szczegółowo uregulować dodatkowe świadczenia kontraktującego oraz zasady odpowiedzialności stron za niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie umowy.
Co się dzieje, gdy producent rolny nie może dostarczyć produktów z powodu siły wyższej?
W razie niemożności dostarczenia produktów z przyczyn niezależnych od stron producent rolny odpowiada wyłącznie za zwrot pobranych zaliczek i kredytów, zgodnie z art. 622 § 1 k.c. Producent powinien jednak niezwłocznie zawiadomić kontraktującego o wystąpieniu takich okoliczności.
Zobacz także: sposób modyfikacji lub wprowadzania zmian w umowach w przypadku wystąpienia zdarzeń nadzwyczajnych
Jak długo przedawniają się roszczenia z umowy kontraktacji?
Wzajemne roszczenia producenta i kontraktującego przedawniają się z upływem dwóch lat od dnia spełnienia świadczenia przez producenta, a jeżeli świadczenie producenta nie zostało spełnione – od dnia, w którym powinno było być spełnione.
apl. radc. Wiktoria Korycka
Comments are closed.