Spóźniony wniosek, utracone pieniądze?
W dzisiejszym artykule odpowiemy na pytanie czy możliwe jest wyrównanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego osobom, które wystąpiły z wnioskiem o nie później niż nabyły do niego prawo?
Zgodnie z art. 100 Ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, z zastrzeżeniem ust. 2.
Natomiast ust 2 stanowi, że jeżeli ubezpieczony pobiera zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy wypłacane na podstawie przepisów Kodeksu pracy, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty szkoleniowej powstaje z dniem zaprzestania pobierania tego zasiłku, świadczenia lub wynagrodzenia.
Natomiast zgodnie z art. 129 Ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, świadczenia określone w tej ustawie tj. świadczenia emerytalne i rentowe wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, z uwzględnieniem ust. 2.
Z kolei ust 2 stanowi, że w razie zgłoszenia wniosku o rentę rodzinną w miesiącu przypadającym bezpośrednio po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć ubezpieczonego, emeryta lub rencisty, rentę rodzinną wypłaca się od dnia śmierci, nie wcześniej jednak niż od dnia spełnienia warunków do renty przez uprawnionych członków rodziny.
Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów powszechnych ustalenie prawa do świadczenia przez stwierdzenie spełnienia jego warunków nie odpowiada przyznaniu świadczenia. Jeżeli zatem przesłanki uprawniające do świadczenia zostały spełnione przed datą złożenia wniosku o to świadczenie, to jego przyznanie nie może nastąpić wcześniej niż od miesiąca, w którym ten wniosek zgłoszono.(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2017 r. w sprawie o sygn. akt II UK 377/16).
Podobnie orzekł także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 stycznia 2015 r. w sprawie o sygn. akt I UK 174/14 :
„Istnienia prawa do świadczeń, związanego ze spełnieniem ustawowych warunków nabycia tego prawa nie można utożsamiać z przyznaniem (i wypłatą) świadczenia.”
oraz w postanowieniu z dnia 8 maja 2025 r. w sprawie o sygn. akt II USK 239/24 :
„Prawo do świadczenia określonego w ustawie emerytalnej (in abstracto) powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jego nabycia. Zatem powstaje i istnieje niezależnie od decyzji organu rentowego, a tylko jego realizacja w postaci wypłaty świadczenia wymaga potwierdzenia decyzją. Tak więc istnienia prawa do świadczeń (in abstacto), związanego ze spełnieniem ustawowych warunków nabycia tego prawa, nie można utożsamiać z przyznaniem i wypłatą świadczenia”.
Zadaniem organu rentowego, na etapie nabycia in concreto prawa, jest jedynie ustalenie, że zostały spełnione warunki uzyskania uprawnienia emerytalnego oraz jego konkretyzacja w drodze decyzji.
Natomiast w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2024 r. wydanym w sprawie o sygn.. akt III USK 102/23 Sąd Najwyższy orzekł:
„Dopiero złożenie wniosku o świadczenie z ubezpieczenia społecznego powoduje obowiązek jego wypłaty, a ustawodawca nie przewidział możliwości wyrównywania świadczenia osobom, które wystąpiły z wnioskiem o nie później niż nabyły do niego prawo, jeżeli zwłoka spowodowana została brakiem staranności w prowadzeniu własnych spraw. Wyjątek może stanowić przypadek ubiegania się o rentę rodzinną po osobie, która uznana została za zmarłą, gdyż wówczas nie można art. 129 ust. 1 u.e.r.f.u.s. wykładać zgodnie z jego dosłownym brzmieniem, przyjmując, że o dacie wypłaty świadczenia decyduje data wniosku o to świadczenie.”
Zatem jeżeli ubezpieczony spełni wszystkie przesłanki określone w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. ma wymagane przepisami prawa okresy składkowe i nieskładkowe, osiągnął wiek emerytalny) wówczas uzyska prawo do tych świadczeń. Ale jeżeli dopiero po pewnym czasie złoży wniosek do ZUS, wówczas organ rentowy w decyzji przyznaje te świadczenia (i je wypłaca) od miesiąca, w którym uprawniony złożył wniosek do organu rentowego.
r. pr. Aneta Woźniak
Comments are closed.